Geçtiğimiz yıllarda Prof. Dr Celal Şimşek tarafından kazılan kazılan Laodikeia Stadyum caddesinde görkemli bir çeşme bulundu. 2021 yılında tamamen restore edilmesi düşünülen çeşmenin imparator Trayanus’un çok iyi korunmuş bir heykeli bulunmaktaydı. Ama burada en önemli buluntulardan biri ise çeşmenin sağ alt köşesinde yer alan antik Çağlar’ın en uzun, 30 satırlık su yasası levhasıydı.

Kentin en görkemli çeşmelerinden biri üzerinde bulunan bu yazıt MS 2.yy’da İmparator Trayanus’un emirlerini, alınan tedbirleri ve su yasasını ihlal edenlere verilen ağır para cezalarını içeriyor.

1908 YIL ÖNCE LAODİKEİA DA KULLANILAN SU YASASI

EMREDIYORUM….

• Bana ait olan bu ferman uyarınca, hiç kimse kent çeşmelerindeki ve borularındaki suyu herhangi bir bahane ile uzaklaştıramaz ve dağıtamaz.

• Kente gelen suyun alıkonması veya yolunun değiştirilmesinin yasaklanması ve suyun kamu yararına kullanımının tahsisi içindir.

• Her kim kente ait suyu kendi şahsi kullanımı için böler veya suya zarar verirse imparator hazinesine 5000 dinar ödemek zorundadır. Hüküm süre Trayanus Sezar’ın hazinesine 5000 dinar ödenmeli, bu paranın 1/8’i ise ihbarda bulunan kişiye verilmelidir ve suçu işleyen kişi kent suyundan mahrum bırakılmalıdır.

• Kent suyunun ücretsiz olarak alınması veya resmi bir görevli tarafından özel şahıslara hibe edilmesi yasaktır. 5000 dinar para cezası ve resmi görevlinin verdiği kararın hükümsüz sayılması gerekir.

• Suyu satın alan kişiler Vespasianus fermanını ihlal edemez” ister evlerde veya bahçelerde, hamamlarda veya çiftliklerde kentin ancak kendine ait suyu getirilerek kullanılmasına izin veriyorum. İhlal halinde 5000 dinar para cezası uygulanmış.

• Belirlenen uygun alanlarda su toplayan insanlar castelli (su deposu) inşa etmek ve suyu bu yapılardan bronz sertifikalandırılmış ve mühürlenmiş çaplara sahip borularla temin etmelidir. Bu boruların çapları bir veya yarım parmak olmalıdır.

• Suya veya su borularına (su borularının altını kazarak veya başka şekillerde) zarar veren kimselere 5000 dinar para cezası uygulanır.

• Valilik kente ait su yollarının korunması ve borularının üstünün çatı ile kapatılması için 35.000 dinara kadar kredi kullanımına izin verilmiştir. Su depolarından çeşmelerin üst katlarına kadar kent içindeki su borularına koruma çatısının getirilmesi gereklidir.

• Bir magisrat(hakim-yönetici), resmi görevli veya bir vatandaş herhangi bir çalışma için su hattı borularını yerinden kaldırırsa 12.500 dinar para cezası ödemek zorundadır.

• Valilik su kaynağının güvenliğini sağlanması için her yıl kent tarafından seçilen en onurlu iki vatandaşı sorumlu olarak atar.

• Bu işlerin yönetilmesini mecliste yer alan bir heyet denetler.

• Vali, su yollarının her zamanki yöneticileri ile halktan üç kişinin maaş almasını emreder. Bu kişiler kent merkezi ile taşranın su güvenliğini denetler. Bu konularda dolandırıcılık yapanlar elçi Sacnius Sabinus fermanına göre cezalandırılır.

• En muhteşem kente ait suyun Laodikeialılar tarafından en doğru şekilde kullanılması için satılacak suyun adaletli bir şekilde paylaşımını sağlayacak kentteki en adil kişinin seçilmesi gerekir.

• Bu yasa ile birlikte su yollarından yakın arazisi bulunan hiç kimse suyu tarım içi kullanamaz, tarlalarını bu su ile sulayamaz.

• Laodikeialıların en muhteşem kentinde seçilen yöneticiler, benim fermanımı steller üzerine kazıyın ve insanların kendileri hakkında olan bu yasaları açıkça görmelerini sağlayın.

•

İmparator Trayanus Yasası MS 2. Asır, Laodidikeia